Trong môi trường lao động hiện nay, việc chấm dứt hợp đồng giữa doanh nghiệp và người lao động diễn ra khá phổ biến. Tuy nhiên, không phải người lao động nào cũng hiểu rõ về các quyền lợi lao động mà mình được hưởng khi công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc hợp đồng kết thúc đúng luật.

Việc nắm rõ các quyền lợi này không chỉ giúp bảo vệ bản thân khi xảy ra tranh chấp, mà còn giúp người lao động yên tâm làm việc, tạo nên môi trường lao động minh bạch và công bằng hơn.

Khi nào công ty được chấm dứt hợp đồng hợp pháp?

Việc chấm dứt hợp đồng lao động là quyền của cả người lao động và người sử dụng lao động, tuy nhiên chỉ hợp pháp khi có căn cứ rõ ràng và tuân thủ đúng quy định pháp luật. Nếu doanh nghiệp chấm dứt hợp đồng đúng luật, người lao động vẫn sẽ được đảm bảo các quyền lợi lao động như lương, trợ cấp thôi việc, trợ cấp thất nghiệp… Ngược lại, nếu chấm dứt trái luật, doanh nghiệp có thể phải bồi thường thiệt hại và người lao động có quyền yêu cầu quay lại làm việc. Dưới đây là các trường hợp công ty được phép chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp.

Người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc

Doanh nghiệp có quyền chấm dứt hợp đồng nếu người lao động thường xuyên không hoàn thành nhiệm vụ theo hợp đồng. Tuy nhiên, việc đánh giá phải dựa trên các tiêu chí cụ thể, được quy định rõ trong hợp đồng, thỏa ước lao động hoặc quy chế nội bộ như:

• Không đạt chỉ tiêu công việc hoặc KPI.

• Vi phạm quy trình làm việc nhiều lần.

• Không bảo đảm chất lượng và tiến độ công việc.

Việc đánh giá thiếu minh bạch hoặc không có hồ sơ chứng minh có thể khiến quyết định chấm dứt hợp đồng trở thành trái luật. Trong trường hợp chấm dứt hợp đồng hợp pháp, người lao động vẫn được đảm bảo các quyền lợi lao động như thanh toán lương, nhận sổ BHXH và có thể được hưởng trợ cấp thôi việc nếu đáp ứng điều kiện.

Người lao động nghỉ ốm đau dài hạn mà chưa đủ điều kiện quay lại làm việc

Theo Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp được quyền chấm dứt hợp đồng hợp pháp khi người lao động:

• Điều trị bệnh liên tục từ 6 tháng trở lên đối với hợp đồng xác định thời hạn.

• Điều trị trên 12 tháng đối với hợp đồng không xác định thời hạn.

• Điều trị trên một nửa thời hạn hợp đồng đối với hợp đồng dưới 1 năm.

Tuy nhiên, trước khi đơn phương chấm dứt, doanh nghiệp phải xem xét bố trí người lao động sang công việc dễ dàng hơn, phù hợp với sức khỏe. Nếu không thể sắp xếp được, công ty vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán các quyền lợi lao động như lương, sổ BHXH, trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc nếu đủ điều kiện.

Người lao động tự ý bỏ việc quá số ngày quy định

Người lao động bị coi là đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật khi nghỉ việc từ 5 ngày làm việc liên tục trở lên mà không có lý do chính đáng. Trong trường hợp này, doanh nghiệp có quyền chấm dứt hợp đồng hợp pháp, người lao động không được hưởng trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc, cũng không có quyền yêu cầu bồi thường. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải thanh toán tiền lương những ngày làm việc thực tế và hoàn trả sổ bảo hiểm xã hội cùng các giấy tờ liên quan.

Doanh nghiệp thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế

Khi doanh nghiệp thay đổi công nghệ, sáp nhập, chia tách, giải thể, thu hẹp sản xuất hoặc gặp khó khăn nghiêm trọng về tài chính, công ty có thể phải tinh giản nhân sự và chấm dứt hợp đồng với người lao động. Đây là trường hợp chấm dứt hợp đồng hợp pháp, nhưng doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện các nghĩa vụ sau:

• Thông báo trước ít nhất 30 đến 45 ngày tùy loại hợp đồng.

• Xây dựng phương án sử dụng lao động và trao đổi với tổ chức công đoàn.

• Chi trả trợ cấp mất việc làm, mỗi năm làm việc tương đương 1 tháng lương, nhưng không ít hơn 2 tháng lương.

Ngoài ra, người lao động vẫn được hưởng quyền lợi lao động như bảo hiểm thất nghiệp và được nhận lại sổ BHXH.

Hết hạn hợp đồng lao động

Đây là trường hợp phổ biến và hợp pháp nhất khi chấm dứt hợp đồng quyền lợi lao động. Doanh nghiệp có thể không tiếp tục ký hợp đồng mới khi hết hạn, trừ các đối tượng đặc biệt như lao động nữ mang thai hoặc đang nghỉ thai sản.

Doanh nghiệp có trách nhiệm:

• Thông báo trước ít nhất 15 ngày trước khi hết hạn.

• Thanh toán đầy đủ các quyền lợi lao động như lương, phép năm chưa nghỉ, thưởng.

• Hoàn trả sổ BHXH và các giấy tờ liên quan.

Nếu người lao động tiếp tục làm việc sau 30 ngày mà không ký hợp đồng mới, hợp đồng sẽ tự chuyển thành loại không xác định thời hạn, và khi chấm dứt sau đó phải tuân thủ quy định chặt chẽ hơn.

Người lao động đủ tuổi nghỉ hưu

Khi người lao động đến tuổi nghỉ hưu và đủ điều kiện nhận lương hưu, doanh nghiệp có thể chấm dứt hợp đồng hợp pháp. Tuy nhiên, nếu người lao động và doanh nghiệp có thỏa thuận tiếp tục làm việc, có thể ký hợp đồng mới.

Các quyền lợi lao động trong trường hợp nghỉ hưu:

• Hưởng lương hưu hằng tháng theo chế độ.

• Nhận trợ cấp thôi việc nếu có thời gian làm việc không tham gia bảo hiểm thất nghiệp.

• Được thanh toán các khoản lương, thưởng hoặc quyền lợi khác nếu còn lại.

Người lao động bị sa thải do vi phạm kỷ luật nghiêm trọng

Sa thải là hình thức kỷ luật cao nhất trong quan hệ lao động và chỉ được áp dụng trong các trường hợp nghiêm trọng quyền lợi lao động như:

• Trộm cắp, tham ô, gian lận, đánh bạc, gây thiệt hại nghiêm trọng.

• Hành vi quấy rối nơi làm việc, xúc phạm danh dự, nhân phẩm.

• Gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản hoặc danh tiếng của doanh nghiệp.

• Tiết lộ bí mật kinh doanh hoặc công nghệ.

Tuy nhiên, doanh nghiệp chỉ được sa thải nếu tuân thủ đúng quy trình xử lý kỷ luật, có biên bản, có sự tham gia của công đoàn và chứng cứ rõ ràng. Nếu doanh nghiệp sa thải trái quy định, người lao động có quyền khởi kiện và yêu cầu bồi thường.

Chấm dứt hợp đồng trái pháp luật là gì?

Doanh nghiệp bị coi là chấm dứt trái luật nếu:

• Không có lý do chính đáng.

• Không báo trước đúng thời hạn.

• Không thực hiện đầy đủ quy trình kỷ luật.

• Chấm dứt hợp đồng với các đối tượng đang được bảo vệ đặc biệt như lao động nữ mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Trong các trường hợp chấm dứt trái pháp luật, người lao động có quyền lợi lao động:

• Yêu cầu được quay lại làm việc.

• Yêu cầu bồi thường ít nhất 2 tháng lương.

• Được thanh toán đầy đủ các quyền lợi lao động chưa chi trả.

Quyền lợi lao động khi công ty chấm dứt hợp đồng trái luật

Khi doanh nghiệp đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái với quy định pháp luật, người lao động không chỉ được bảo vệ bằng các quy định pháp lý mà còn có quyền yêu cầu công ty khôi phục quyền lợi, bồi thường thiệt hại và thậm chí quay lại làm việc nếu có mong muốn. Đây là một trong những nội dung quan trọng nhất liên quan đến quyền lợi lao động, bởi phần lớn các tranh chấp lao động hiện nay đều bắt nguồn từ việc chấm dứt hợp đồng không đúng quy định.

Quyền quay lại làm việc

Khi công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật, người lao động có quyền yêu cầu được quay lại vị trí công việc như trước đó quyền lợi lao động. Pháp luật quy định rất rõ, nếu người lao động có nhu cầu quay lại làm việc, người sử dụng lao động phải nhận lại người lao động, đồng thời khôi phục toàn bộ quyền và lợi ích hợp pháp mà họ đáng lẽ được hưởng trong thời gian bị sa thải hoặc cho nghỉ việc trái luật.

Khi quay lại làm việc, người lao động được đảm bảo các quyền sau:

• Được nhận lại đúng vị trí công việc đã ký trong hợp đồng.

• Được trả đủ tiền lương, tính từ thời điểm bị cho nghỉ việc đến thời điểm quay lại.

• Doanh nghiệp phải đóng đầy đủ BHXH, BHYT, BHTN trong khoảng thời gian người lao động buộc phải nghỉ việc.

• Được thanh toán các khoản phúc lợi, thưởng nếu trong thời gian đó công ty áp dụng cho nhân viên khác.

Trong trường hợp người lao động không muốn quay lại làm việc, họ có quyền nhận bồi thường và chấm dứt hợp đồng. Khi đó, doanh nghiệp phải thanh toán:

• Tiền lương những tháng người lao động không làm việc.

• Ít nhất 2 tháng tiền lương bồi thường.

• Trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc nếu có.

Quyền yêu cầu bồi thường

Một trong những quyền lợi lao động quan trọng nhất khi bị chấm dứt hợp đồng trái pháp luật là quyền yêu cầu doanh nghiệp bồi thường thiệt hại. Căn cứ theo Bộ luật Lao động, mức bồi thường bao gồm:

Tiền lương do không báo trước

Nếu doanh nghiệp không báo trước theo thời hạn quy định (tùy loại hợp đồng), phải bồi thường tiền lương tương ứng với thời gian không báo trước.

Bồi thường ít nhất 2 tháng tiền lương

Đây là mức bồi thường bắt buộc, dù doanh nghiệp đã trả lương hay chưa.

Bồi thường thiệt hại thực tế

Nếu người lao động chứng minh được thiệt hại cụ thể như mất thu nhập, chi phí tìm việc, thiệt hại tinh thần, uy tín nghề nghiệp…, doanh nghiệp cần thực hiện bồi thường tương xứng quyền lợi lao động.

Trợ cấp thôi việc hoặc mất việc (nếu đủ điều kiện)

Nếu người lao động đã làm việc từ đủ 12 tháng trở lên:

• Trợ cấp thôi việc nếu không thuộc diện nhận bảo hiểm thất nghiệp cho thời gian tương ứng.

• Trợ cấp mất việc làm nếu công ty thay đổi cơ cấu, tổ chức.

Những sai lầm khiến người lao động mất quyền lợi

Không ít người lao động dù bị chấm dứt hợp đồng trái luật nhưng vẫn không thể bảo vệ quyền lợi của mình chỉ vì một số sai lầm phổ biến dưới đây:

Không yêu cầu giấy xác nhận quá trình đóng BHXH

Sau khi nghỉ việc, nhiều người bỏ qua việc yêu cầu công ty chốt sổ bảo hiểm và cấp giấy xác nhận thời gian đóng BHXH. Điều này dẫn đến việc không thể làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp, khó chứng minh thời gian công tác khi xin việc mới hoặc khiếu nại.

Giấy xác nhận đóng BHXH giúp người lao động:

• Làm hồ sơ trợ cấp thất nghiệp.

• Làm thủ tục nhận BHXH một lần.

• Tiếp tục đóng bảo hiểm khi chuyển sang công ty khác.

Không tự đòi quyền lợi do thiếu hiểu biết

Phần lớn người lao động chỉ nhận khoản lương cuối cùng và không yêu cầu các quyền lợi kèm theo quyền lợi lao động. Điều này dẫn đến việc bỏ lỡ các quyền lợi lao động quan trọng như:

• Tiền trợ cấp thôi việc.

• Trợ cấp mất việc.

• Tiền phép năm chưa nghỉ.

• Bảo hiểm xã hội một lần.

• Tiền bồi thường nếu công ty làm sai luật.

Nguyên nhân phổ biến là thiếu hiểu biết pháp luật hoặc ngại va chạm với doanh nghiệp.

Không làm hồ sơ đúng thời hạn

Pháp luật quy định rõ về thời hạn hưởng quyền lợi, nếu người lao động không làm đúng thời gian, sẽ mất quyền lợi:

Lời khuyên để bảo vệ quyền lợi lao động

Nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi lao động của mình, người lao động cần chuẩn bị hồ sơ cẩn thận, chủ động tìm hiểu pháp luật và có thể nhờ hỗ trợ từ các tổ chức chuyên nghiệp.

Luôn giữ đầy đủ hồ sơ, giấy tờ liên quan trong suốt quá trình làm việc

Bao gồm quyền lợi lao động:

• Hợp đồng lao động các loại.

• Quyết định tuyển dụng, bổ nhiệm, tăng lương.

• Bảng lương, phiếu thanh toán thu nhập.

• Biên bản xử lý kỷ luật (nếu có).

• Sổ bảo hiểm xã hội và giấy xác nhận quá trình đóng BHXH.

Đây là các căn cứ quan trọng khi làm hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp thôi việc hoặc khiếu nại lao động.

Tìm đến sự hỗ trợ pháp lý của cơ quan chức năng

Nếu xảy ra tranh chấp hoặc quyền lợi lao động bị vi phạm, người lao động có thể liên hệ:

• Sở Lao động – Thương binh và Xã hội.

• Liên đoàn Lao động cấp quận/huyện.

• Trung tâm hỗ trợ pháp lý Nhà nước.

• Tòa án nhân dân nếu cần khởi kiện.

Tư vấn pháp lý tại các đơn vị chuyên nghiệp như LET’S GO

Để hạn chế rủi ro, người lao động nên tìm đến đơn vị tư vấn pháp luật uy tín. LET’S GO cung cấp:

• Tư vấn chi tiết về quyền lợi lao động và nghĩa vụ của người lao động.

• Soạn thảo hồ sơ khiếu nại, yêu cầu bồi thường, ra tòa.

• Hỗ trợ hòa giải, đàm phán với doanh nghiệp.

• Đại diện người lao động bảo vệ quyền lợi lao động theo quy định pháp luật.

Kết luận

Việc hiểu rõ và nắm chắc các quyền lợi lao động khi bị chấm dứt hợp đồng trái pháp luật giúp người lao động chủ động bảo vệ bản thân trước các tình huống bất lợi. Từ quyền quay lại làm việc, quyền bồi thường, trợ cấp thôi việc, trợ cấp thất nghiệp, bảo hiểm xã hội một lần, đến quyền khởi kiện doanh nghiệp… đều được pháp luật bảo vệ.

LET’S GO luôn đồng hành cùng người lao động bằng kiến thức pháp lý chuyên sâu, thái độ hỗ trợ tận tâm và giải pháp hiệu quả. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về chấm dứt hợp đồng, tranh chấp lao động, bảo hiểm hoặc quyền lợi sau nghỉ việc, hãy liên hệ để được tư vấn chính xác và kịp thời.

Liên hệ với chúng tôi:

Hotline: 092 642 3838

Fanpage: LET’S GO

Website: Việc làm LET’S GO

Tham khảo thêm:

Website: Tuyển dụng TTV